Frenotomia wargi górnej – wskazania do podcięcia wędzidełka, wyniki badań - Blog Gabinet+
Diagnoza logopedyczna
Aktualny
Frenotomia wargi górnej – wskazania do podcięcia wędzidełka, wyniki badań
Anna Jaźwińska-Chren
27 stycznia 2026
Frenotomia wargi górnej to niewielki zabieg chirurgiczny polegający na podcięciu wędzidełka łączącego wewnętrzną stronę wargi z dziąsłem. Celem procedury jest poprawa funkcji wargi, która zostaje ograniczona w wyniku skrócenia wędzidełka. Zabieg wykonuje się u niemowląt, dzieci lub dorosłych, w zależności od objawów i problemów funkcjonalnych.
Z artykułu dowiesz się:
Czy zbyt krótkie wędzidełko wargi górnej lub dolnej zawsze wymaga podcinania?
Jakie są normatywne obrazy budowy wędzidełek wargi górnej u małych dzieci?
Jakie mogą być konsekwencje nieprawidłowej budowy wędzidełka wargi górnej?
Czy zawsze podcięcie wędzidełka wargi górnej zapobiegnie diastemie?
Najczęstsze przyczyny podcięcia wargi górnej
Najczęstszym powodem wykonania frenotomii u niemowląt są trudności z ssaniem piersi. Wędzidełko, które jest krótkie i napięte, może ograniczać ruch wargi i utrudniać prawidłowe przystawienie dziecka do piersi.
Starsze dzieci oraz dorośli kierowani są na zabieg z uwagi na:
problemy ortodontyczne (m.in. diastema),
stany zapalne i napięcia mięśniowe w okolicy ust (ograniczona elastyczność tkanek może wpływać na mimikę i rozwój wymowy),
kwestie estetyczne (skrócone wędzidełko może wpływać na kształt uśmiechu i ruchomość wargi).
W zależności od rodzaju uzębienia (mleczne czy stałe) mamy do czynienia z różnorodnymi wskazaniami do podcięcia wędzidełka wargi u pacjentów. W przypadku uzębienia mlecznego frenotomia wskazana jest, gdy występują nawracające stany zapalne okolicy wędzidełka, których przyczyną mogą być duże złogi nazębne i próchnica między siekaczami.
U pacjentów z uzębieniem stałym warto wykonać zabieg podcięcia wędzidełka wargi, kiedy mamy do czynienia z:
zbieleniem brodawki międzyzębowej w trakcie podciągania wargi górnej – tak zwany pull syndrome, który jest odpowiedzialny za recesję dziąsła,
gromadzeniem się i zaleganiem resztek pokarmowych w szczelinie dziąsłowej – może to spowodować rozwój próchnicy w miejscach ich nagromadzenia.
Warto zapamiętać:
Istnieją przeciwskazania do wykonywania frenotomii. Należą do nich:
zaburzenia krzepliwości krwi lub przyjmowanie przez pacjenta leków obniżających krzepliwość (wskazana konsultacja z lekarzem prowadzącym)
uczulenie na środki znieczulające (wskazane wykonanie badań alergicznych przed zabiegiem w celu określenia jakie środki znieczulające mogą zostać podane).
Zasadność zalecenia podcięcia wędzidełka wargi górnej – przegląd wyników badań
Przed skierowaniem pacjenta na zabieg frenotomii należy wykonać diagnozę, uwzględniając w niej najnowsze wyniki badań. W Szwecji przeprowadzono badania jamy ustnej u 1021 nowo narodzonych dzieci. U 76,7% z nich górne wędzidełko wargowe było przyczepione do grzbietu wyrostka zębodołowego, u 16,7% podniebiennie, u 6,7% policzkowo. Oznacza to, że jeśli podczas badania oceniamy wędzidełko poprzez wywinięcie górnej wargi w kierunku nosa, to u ponad 3/4 dzieci będzie ono przyczepione do linii dziąseł, a nawet przejdzie do podniebienia. Badania te wyraźnie podkreślają, że jest to fizjologiczna norma dla dziecka. Dla specjalistów wyniki te oznaczają, że wędzidełko przyczepiające się blisko na dziąśle lub podniebieniu nie zawsze otrzyma diagnozę skrócenia [1]. U większości dzieci, w miarę rozwoju twarzoczaszki, przyczep ten odsuwa się od zębów w wieku 8 lub 9 lat [2]. Z aktualnych badań i literatury wiemy, że zabieg frenotomii wędzidełka wargi warto jest odroczyć do momentu pojawienia się stałych siekaczy. Wówczas może dojść do samoistnego zamknięcia fizjologicznej szpary. Odradza się wykonywanie zabiegu frenotomii w celu zapobiegania diastemie – wykonanie go u niemowląt lub dzieci z zębami mlecznymi nie zapobiegnie w 100% powstaniu szpary między górnymi siekaczami centralnymi.
Budowa wędzidełka wargi górnej – diagnoza logopedyczna
Należy pamiętać, że najważniejszym elementem diagnozy, który potwierdza wskazanie do zabiegu frenotomii, jest ocena stopnia ograniczenia ruchomości oraz obserwacja funkcji wargi. Jak podaje dr Ghaheri [3], klasyfikacje opisujące przyczepy wędzidełka wargi do dziąsła tylko w kontekście anatomii mogą również opisywać normalne wędzidełka wargi. Przykładowo: u niemowlęcia stwierdzono wędzidełko klasy 3 (które tylko z punktu widzenia anatomii wskazuje na konieczność zabiegu), natomiast ani mama, ani dziecko nie mają problemów z karmieniem piersią. W takim przypadku dziecko faktycznie ma wędzidełko klasy 3, ale nie wymaga ono zabiegu, ponieważ nie powoduje żadnego ograniczenia ruchomości [4].
Przebieg frenotomii wargi górnej
Zabieg frenotomii wędzidełka wargi wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Istnieją różne techniki wykonania: klasyczna frenotomia przy użyciu nożyczek chirurgicznych oraz frenotomia laserowa. Powikłania po zabiegu występują bardzo rzadko i mają łagodny charakter – mogą obejmować krótkotrwały obrzęk lub lekkie krwawienie.
Współpraca z logopedą po zabiegu
W celu osiągnięcia optymalnych wyników często po zabiegu wymagana jest dalsza współpraca z ortodontą i/lub logopedą. U starszych pacjentów zalecane jest wykonywanie ćwiczeń mobilizujących wargę. U niemowląt doskonałym ćwiczeniem jest karmienie piersią lub butelką, które możliwe jest zwykle bezpośrednio po zabiegu.
Korzyści wynikające z zasadnej frenotomii wargi górnej
Badania kliniczne i doświadczenia stomatologiczne potwierdzają pozytywne wyniki frenotomii wędzidełka wargi w sytuacjach, kiedy wykonanie zabiegu było zasadne. Do pozytywnych skutków zalicza się:
długoterminowe korzyści w rozwoju mowy i uzębienia (lepsze ustawienie zębów),
poprawa zdrowia przyzębia poprzez uwolnienie ograniczających pasm tkanki (co zapobiega recesji dziąseł),
poprawa funkcjonowania pacjenta w zakresie mowy, jedzenia i higieny jamy ustnej,
poprawa estetyki uśmiechu poprzez zamknięcie diastemy.
Przypisy:
[1] Flinck A., Paludan A., Matsson L., Holm A.K., Axelsson I. (1994), Oral findings in a group of newborn Swedish children, [w:] „International Journal of Paediatric Dentistry”, nr 4(2), s. 67–73.
[2] Kelly M., Tuli S.Y., Tuli S.S., Sunkari D., McKay D., Kamat D.M. (2011), Tethered Labial Frenum With Midline Diastema, [w:] „Consultant 360”, nr 10.
DeSeta M., Nurse J., Ashley P., Noar J., Parekh S. (2023), The role of the maxillary labial frenectomy in closure of the midline diastema: A review and management recommendations, [w:] „British Dental Journal”, nr 50(11).
Garlicka A.M. (2021), Zasady postępowania z wędzidełkami u pacjenta pedodontycznego, [w:] „Forum Ortodontyczne”, nr 3.
Ghaheri B. (2014), The difference between a lip tie and a normal labial frenulum, https://www.drghaheri.com/blog/2014/10/8/the-difference-between-a-lip-tie-and-a-normal-frenulum [dostęp: 27.10.2025 r.].
Flinck A., Paludan A., Matsson L., Holm A.K., Axelsson I. (1994), Oral findings in a group of newborn Swedish children, [w:] „International Journal of Paediatric Dentistry”, nr 4(2).
Kelly M., Tuli S.Y., Tuli S.S., Sunkari D., McKay D., Kamat D.M. (2011), Tethered Labial Frenum With Midline Diastema, [w:] „Consultant 360”, nr 10.
Kotlow L. (2017), The influence of the maxillary frenum on the development and pattern of dental caries on anterior teeth in breastfeeding infants: prevention, diagnosis, and treatment, [w:] „Journal of Human Lactation”, nr 33(3).
Mittal M., Murray A.M., Sandler P.J. (2011), Maxillary Labial Fraenectomy: Indications and Technique, [w:] „Dental Update”, nr 38(3).
Wacińska-Drabińska M., Zadurska M., Zwierzchowska H. (2007), Wędzidełka wargi górnej – w aspekcie ortodoncji, periodontologii, protetyki i estetyki, [w:] „Nowa Stomatologia”, nr 4.
